Financieel Beheer
Rhizomebook: Financiële structuur als artistieke praktijk
Rhizomebook richt de financiële structuur in volgens dezelfde wetten als de artistieke praktijk van Jan van der Til: decentraal, non-lineair en horizontaal. Het gaat niet om het opbouwen van kapitaal als doel op zichzelf, maar om het steeds opnieuw beschikbaar maken van middelen voor de praktijk.
Dat wijkt af van het gangbare idee van cultureel ondernemerschap. Daarin wordt de kunstenaar geacht steeds meer als ondernemer te functioneren: inkomsten genereren, een markt vinden, publiek opbouwen, groeien en uiteindelijk financieel zelfstandig worden. Rhizomebook gebruikt ondernemerschap wel, maar niet volgens die logica. Het gaat minder om groei dan om het organiseren van de voorwaarden waaronder het werk kan blijven bestaan en zich in verschillende richtingen kan ontwikkelen.
De praktijk werkt vanuit een actieve nulbalans. Daarmee wordt niet bedoeld dat er letterlijk nooit geld wordt aangehouden of dat inkomsten en uitgaven boekhoudkundig altijd precies gelijk zijn. De nulbalans beschrijft vooral de houding ten opzichte van geld: kapitaal wordt niet verzameld om kapitaal te worden, maar wordt steeds opnieuw onderdeel van de praktijk.
Tijdelijke geldstromen
Een subsidie, een verkoop of een andere incidentele inkomstenbron komt binnen en krijgt vervolgens een andere vorm. Het geld gaat naar productie, materiaal, het atelier, digitale infrastructuur, onderzoek, onderhoud of een nieuw project. Het geld blijft daardoor zo kort mogelijk liquide.
Het verdwijnt niet, maar muteert. Een bedrag dat binnenkomt verandert bijvoorbeeld in atelierhuur, wordt vervolgens onderdeel van een productie, wordt daarna een object in een collectie en fungeert later weer als bronmateriaal voor een ander project. De betekenis van het geld zit niet alleen in het bedrag zelf, maar in wat het binnen de praktijk in beweging kan zetten.
Inkomsten van buiten de praktijk
Een deel van de inkomsten komt bovendien van buiten de artistieke praktijk. Werk, opdrachten of andere inkomstenbronnen hebben niet noodzakelijk inhoudelijk iets met het kunstenaarschap te maken. Ze leveren wel de middelen om de omstandigheden waarin dat kunstenaarschap plaatsvindt in stand te houden.
Het atelier, het internet, de telefoon, software, webhosting en andere vaste lasten moeten ergens van worden betaald. In die zin is externe arbeid een vorm van energie die van buiten het systeem wordt gehaald en vervolgens de artistieke praktijk voedt. Juist de scheiding tussen kunst en extern werk geeft ruimte. De inkomsten hoeven niet voortdurend door de artistieke praktijk zelf te worden geproduceerd om toch een directe rol in haar voortbestaan te spelen.
Financiering binnen het netwerk
Binnen deze manier van denken is blockchaintechnologie voor Rhizomebook interessant als infrastructuur voor financiële autonomie. Binnen Book XLIV, een langlopend project op de Cardano-blockchain, wordt ADA via staking ingezet als een reservoir voor toekomstige projecten. De opbrengsten daarvan kunnen opnieuw in de praktijk worden gebracht. Daarbij gaat het niet alleen om rendement.
Belangrijker is dat een deel van de middelen binnen de eigen structuur kan blijven circuleren. Dat maakt de praktijk minder afhankelijk van één financier, instelling of markt. Blockchain is hier dus niet in de eerste plaats een financieel product dat moet renderen. De technologie vormt een infrastructuur die past bij een bredere poging om eigenaarschap, financiering en distributie anders te organiseren.
Permanente investering en collecties
Collecties, fysieke objecten, archieven, datastructuren en digitale actoren zijn binnen Rhizomebook geen voorraad die uiteindelijk verkocht moet worden. Ze zijn onderdelen van het netwerk. Een object kan een werk zijn, maar ook een document, archiefstuk of materiaal voor een toekomstig project. Een archief kan later weer een bron worden. Een digitale structuur kan tegelijk opslag, presentatie en onderdeel van het werk zijn.
Daarom hoeft de waarde van deze onderdelen niet steeds in een financiële restwaarde te worden uitgedrukt. Een investering kan juist waarde hebben doordat zij binnen de praktijk blijft functioneren. Dat is ook waarom het afschrijven van een object niet noodzakelijk hetzelfde betekent als het verdwijnen van zijn betekenis. Economisch kan iets zijn afgeschreven, terwijl het binnen het netwerk nog steeds actief is. Elke euro of ADA die in zo'n structuur terechtkomt, hoeft dus niet terug te keren als meer euro of meer ADA. Het kan veranderen in tijd, ruimte, materiaal, infrastructuur, kennis of een nieuwe mogelijkheid.
Geen groei om de groei
Daarmee zit het verschil met het gangbare cultureel ondernemerschap niet zozeer in het wel of niet ondernemen. Binnen de praktijk wordt voortdurend ondernomen: er worden middelen gezocht, infrastructuur ontwikkeld, verbindingen gemaakt en nieuwe manieren gevonden om projecten mogelijk te maken. Het verschil zit in het doel. De praktijk hoeft niet steeds groter, winstgevender of kapitaalintensiever te worden. Meer inkomsten zijn alleen relevant wanneer ze meer ruimte geven aan de praktijk. Wanneer economische groei zelf het criterium wordt, verandert ook de aard van het systeem.
De vraag is daarom niet hoeveel vermogen uiteindelijk kan worden opgebouwd. De vraag is hoeveel autonomie en bewegingsruimte met de beschikbare middelen kan worden gecreëerd. De nul is daarin geen leegte. Het is een toestand waarin niets definitief wordt vastgezet. Geld kan weer werk worden. Werk kan archief worden. Archief kan data worden. Data kunnen weer aanleiding zijn voor nieuw werk. Er is geen noodzakelijk eindpunt. Het systeem maakt zichzelf steeds opnieuw leeg om ruimte te houden voor wat er daarna kan ontstaan.
Ondersteun Rhizomebook with ADA
(Via Cardano ADA Mainnet)
Wallet address:
DdzFFzCqrhsyo5oR2eksKp9tiYQD6irxG7bHsg6HQkhuAgqVVNQCmJkpmoMJb3CSisk6sGxLDaVYrEHpaM6hVPiHjngzi5xS42CgypoY